Bratek
Fiołek trójbarwny, inaczej sierotka (Viola tricolor)
Kwiaty fiołka trójbarwnego przypominają z wyglądu bratki sadzone w ogrodach, są jednak mniejsze i nie mają tak intensywnych barw. Są one żółte, fioletowe lub żółtofioletowe. Fiołek wsytępuje pospolicie jako chwast na polach, przydrożach, ugorach, czasem na brzegach lasów lub na łąkach.
Surowcem leczniczym jest ziele, rzadziej kwiaty. Bratek trójbarwny mylony jest często z bratkiem polnym, który ma kwiaty żółtawobiałe, drobniejsze. Gatunek ten jest mniej cenny pod względem leczniczym.
Zbioru ziela fiołka trójbarwnego dokonujemy dwukrotnie w ciągu lata. Fiołek kwitnie od maja do października. Po raz pierwszy zbieramy go w maju i czerwcu, drugi raz w jesieni. Ścinamy tylko zielone, stojące (nie leżące) części rośliny. Suszymy szybko (łatwo pleśnieje) w cieniu, przy słonecznej pogodzie, w miejscach przewiewnych, a w dni deszczowe dosuszamy w miejscach ogrzewanych. Surwiec przed i po suszeniu należy oczyścić z pożółkłych części oraz odsiać i odrzucić nasiona. Przechowywać w miejscach suchych.
Działanie i zastosowanie
Bratek reguluje przemianę materii, poza tym działa wykrztuśnie i moczopędnie. Stosuje się go w zaburzeniach przemiany materii, w przewlekłych schorzeniach skóry, jak wysypki, wybroczyny, trądzik, wypryski skórne, a także w chorobach dróg oddechowych, jak nieżyty oskrzeli, trudność odpluwania. Poza tym bratek stosowany jest w schorzeniach serca (osłabienie pracy serca przebiegające z obrzękami i skąpomoczem). W podeszłym wieku zaleca się podawanie go w miażdżycy (skleroza) i w nadciśnieniu.
Zewnętrznie stosuje się bratki w celu udelikatnienia i wybielenia cery.
Napar z ziela. Łyżkę stołową bratków zalać 2 szklankami wrzątku. Gotować 10 minut, odcedzić. Pić 2-3 razy dziennie po szklance naparu. Możn dodać łyżkę miodu lub syropu.
Napar z dodatkiem bzu. Ziela bratków łyżkę stołową i kwiatu bzu łyżeczkę do herbaty zalać 2 szklankami wrzątku. Gotować 10 minut, odcedzić. Pić 2-3 razy dziennie po szklance naparu.